Nước thải mủ cao su —
axit, đạm và mùi.
COD 3.000–8.000 mg/L, pH 4,5–5,5, amoni cao. Đây là một trong những dòng thải khó nhất trong nông nghiệp chế biến — keo tụ chỉ là bước đầu, nhưng làm sai bước đầu thì sinh học phía sau sụp hoàn toàn.
Hai loại mủ, hai mức ô nhiễm.
Nhà máy chế biến mủ cao su ở Tây Ninh, Bình Phước, Gia Lai nhận hai dòng nguyên liệu: mủ nước (latex tươi) và mủ tạp (mủ đông, mủ dây). Mủ nước cho nước thải ô nhiễm nặng hơn nhưng ổn định; mủ tạp cho nước thải biến động mạnh theo chất lượng nguyên liệu về.
- COD 3.000–8.000 mg/L: chủ yếu từ protein, đường, axit hữu cơ trong serum mủ. Dễ phân hủy sinh học nhưng tải cao gấp 10–20 lần nước thải sinh hoạt.
- Amoni 200–600 mg/L: từ amoniac dùng chống đông và từ phân hủy protein. Đây là chỉ tiêu khó đạt nhất, cần xử lý sinh học có nitrat hóa – khử nitrat.
- pH 4,5–5,5: do axit formic hoặc axit axetic dùng đông tụ mủ. Phải nâng pH trước khi keo tụ và trước khi vào bể sinh học.
- Mùi: rất mạnh, đặc trưng, gây phản ánh từ dân cư xung quanh. Kiểm soát bằng che bể, sục khí đủ và không để bùn lưu lâu.
Trung hòa trước, keo tụ sau, sinh học cuối.
Cấu hình dưới dùng cho nhà máy 200–1.000 m³/ngày. Với nhà máy lớn hơn, thêm bể anaerobic (UASB) trước aerotank để giảm tải COD và sinh biogas.
Vuốt ngang để xem đủ cột →
| Công đoạn | Hóa chất | Liều | Ghi chú |
|---|---|---|---|
| 1. Lược rác, tách mủ vụn | — | — | Tách mủ đông, hạt cao su sót |
| 2. Điều hòa + trung hòa | Vôi / NaOH | Theo pH | Nâng pH 4,5–5,5 lên 6,5–7,5 |
| 3. Keo tụ | PAC 28% | 80–200 mg/L | Khuấy nhanh 2 phút |
| 4. Tạo bông | PAM anion | 1–4 mg/L | Bông lớn, lắng nhanh |
| 5. Lắng sơ cấp | — | — | Giảm TSS và COD 40–55% |
| 6. Anaerobic (UASB) | — | — | Nếu COD > 4.000, giảm 60–75% |
| 7. Aerotank + nitrat hóa | — | — | Khử COD, amoni |
| 8. Khử nitrat + lắng | — | — | Đưa amoni và N-tổng đạt QCVN |
Về mùi: mùi từ nước mủ cao su rất khó che bằng hóa chất. Cách kiểm soát thực tế: giảm thời gian lưu nước thải trước khi xử lý, che bể điều hòa, và duy trì DO trên 2 mg/L ở aerotank. Nếu để thiếu oxy, vi sinh khử sunfat sinh H₂S và mùi tăng vọt.
Về bùn: bùn hóa lý từ nước mủ chứa protein và cao su vụn, dẻo và khó ép. Dùng PAM cation cho bước ép bùn, liều 3–6 kg/tấn khô, kết hợp máy ly tâm.
Câu hỏi thường gặp
Có thể bỏ bước keo tụ, chỉ dùng sinh học?
Về lý thuyết được nếu COD không quá cao và có đủ diện tích bể. Nhưng thực tế nước mủ chứa cao su vụn và protein keo, làm bùn vi sinh bị bao bọc, giảm hiệu quả và gây trương bùn. Keo tụ sơ bộ giúp hệ sinh học ổn định hơn nhiều.
Amoni cao, xử lý thế nào?
Cần hai bước: nitrat hóa (hiếu khí, DO 2–3 mg/L, thời gian lưu 8–12 giờ) và khử nitrat (thiếu khí, cần carbon). Với amoni 400 mg/L, tỷ lệ tuần hoàn nội bộ phải đủ lớn. Nếu không có bể thiếu khí, dùng phương án hóa lý kết hợp stripping amoniac ở pH 10–11, nhưng chi phí cao.
PAC liều 150 mg/L có làm giảm amoni không?
Không đáng kể. PAC xử lý chất rắn lơ lửng và một phần protein, không xử lý amoni hòa tan. Đừng tăng liều PAC để xử lý amoni — chỉ tốn tiền và sinh nhiều bùn.
Mùa mưa ảnh hưởng thế nào?
Mưa làm loãng nước thải, giảm COD nhưng tăng lưu lượng, có thể quá tải thủy lực bể sinh học. Đồng thời nước mưa rửa trôi mủ trên sân bãi, mang theo chất hữu cơ vào hệ thống. Cần tách nước mưa riêng khỏi nước thải sản xuất.
Ba hóa chất xử lý phần lớn trường hợp.
Anh/chị đang xử lý nước ngành cao su & mủ cao su?
Cho chúng tôi biết lưu lượng, pH và chỉ tiêu đang vượt. Kỹ sư trả lại phương án hóa chất, liều và chi phí ước tính cho mỗi m³.