Nước thải thủy sản —
dầu, máu và độ muối.
Ba thứ làm hệ xử lý hỏng: mỡ nổi làm nghẽn bể, máu tạo màu đỏ đậm, và độ muối từ nước rửa làm vi sinh sốc tải. Xử lý đúng ba điểm này thì phần còn lại nhẹ hơn nhiều.
Mùa vụ quyết định tải, không phải công suất.
Nhà máy chế biến tôm ở Cà Mau, Bạc Liêu hay cá tra ở Cần Thơ, An Giang có đặc điểm chung: lưu lượng và tải dao động rất mạnh theo mùa vụ và theo ca. Cùng một nhà máy, ngày cao điểm có thể gấp đôi ngày thường. Hệ xử lý thiết kế theo công suất trung bình sẽ vỡ vào đúng mùa cao điểm.
- Dầu mỡ 100–600 mg/L: phần lớn nổi lên, nhưng một phần nhũ hóa bám vào bông và làm bông nhẹ, khó lắng. Đây là nguyên nhân số một làm PAC "không ăn".
- Máu và protein hòa tan: tạo màu đỏ nâu đậm, COD cao, dễ phân hủy sinh học nhưng gây mùi rất nhanh nếu lưu lâu.
- Độ muối 0,5–3%: từ nước rửa, nước ướp đá, dung dịch nước muối. Ảnh hưởng trực tiếp đến PAM anion — ở độ muối cao, anion mất dần hiệu quả.
- Vỏ, đầu, xương: chất rắn lơ lửng thô, cần tách bằng lưới hoặc tuyển nổi trước khi vào bể.
DAF trước, sinh học sau.
Với nước thải thủy sản, keo tụ khí (DAF) hiệu quả hơn lắng trọng lực vì bông chứa mỡ và protein có xu hướng nổi. Cấu hình dưới dùng cho nhà máy 300–2.000 m³/ngày.
Vuốt ngang để xem đủ cột →
| Công đoạn | Hóa chất | Liều | Ghi chú |
|---|---|---|---|
| 1. Lưới / rổ chắn rác | — | — | Tách vỏ, đầu, xương > 2 mm |
| 2. Tách mỡ (API hoặc CPI) | — | — | Thời gian lưu 30–60 phút, vớt mỡ mỗi ca |
| 3. Điều hòa | — | — | 8–12 giờ, sục khí nhẹ để tránh lắng |
| 4. Keo tụ | PAC 28% | 60–120 mg/L | Khuấy nhanh, pH 6,5–7,5 |
| 5. Tạo bông | PAM anion | 0,5–3 mg/L | Nếu độ muối > 1,5% thử PAM không ion |
| 6. Tuyển nổi DAF | — | — | Bơm khí hòa tan, thu bùn nổi |
| 7. Sinh học | — | — | Aerotank / SBR, khử N và COD còn lại |
| 8. Khử trùng | Clo hoặc UV | Theo QCVN | Trước khi xả |
Về mùa cao điểm: chuẩn bị tăng liều 20–30% trong các tháng thu hoạch chính. Đặt hàng trước 3–4 tuần vì cảng Cát Lái và Hải Phòng đều tắc vào dịp cuối năm.
Về bùn DAF: bùn nổi từ DAF chứa nhiều mỡ và protein, rất khó ép bằng băng tải thường. Dùng PAM cation liều 3–6 kg/tấn bùn khô và máy ly tâm sẽ cho bánh khô hơn 5–8% so với băng tải.
Về mùi: nước thải thủy sản phân hủy rất nhanh, sinh H₂S trong 4–6 giờ nếu lưu trong bể hở. Giữ bể điều hòa có sục khí, hoặc dùng nitrat để ức chế khử sunfat nếu lưu lâu.
Câu hỏi thường gặp
Nước thải tôm có độ muối cao, dùng PAM nào?
Thử PAM anion trước vì rẻ nhất, nhưng nếu độ muối trên 1,5% thì chuyển sang PAM không ion. Cách kiểm tra nhanh: pha dung dịch 0,1%, nhỏ vào cốc nước thải; nếu có váng trắng hoặc không bông thì anion đã bị vô hiệu.
Có cần tách mỡ không nếu đã có DAF?
Có. DAF xử lý mỡ nhũ hóa, còn mỡ tự do phải vớt trước. Nếu không, mỡ sẽ bám vào bề mặt thiết bị DAF, giảm hiệu quả và phải vệ sinh thường xuyên. Bể tách mỡ đơn giản hoàn vốn rất nhanh.
PAC liều 100 mg/L có đủ giảm COD 70% không?
Thường đạt 55–70% COD sau keo tụ + DAF với nước thải tôm. Với cá tra nhiều mỡ, có thể chỉ 45–60%. Phần còn lại phải do xử lý sinh học. Đừng kỳ vọng keo tụ xử lý hết COD — nó chỉ giảm tải cho vi sinh.
Mùa cao điểm cần dự trù bao nhiêu hàng?
Tính theo tháng cao nhất, không theo trung bình năm. Nhà máy 500 m³/ngày, liều PAC 90 mg/L → 45 kg/ngày → 1,35 tấn/tháng; mùa cao điểm 1,8–2 tấn. Giữ tồn kho 1 tháng để tránh gián đoạn.
Ba hóa chất xử lý phần lớn trường hợp.
Anh/chị đang xử lý nước ngành chế biến thủy sản?
Cho chúng tôi biết lưu lượng, pH và chỉ tiêu đang vượt. Kỹ sư trả lại phương án hóa chất, liều và chi phí ước tính cho mỗi m³.